Bateria cyplowa

31 Bateria im. Heliodora Laskowskiego w Helu składała się z 4 armat Boforsa wz.35 o kalibrze 152,4 mm zlokalizowanych na potężnych żelbetowych stanowiskach na samym skraju cypla półwyspu helskiego, nazywana też „baterią cyplową”. Wchodziła w skład Rejonu Umocnionego Hel.

Pod koniec 1938 roku kapitan marynarki Zbigniew Przybyszewski, ze względu na znakomitą opinię, którą wyrobił sobie jako oficer oraz świetne wyniki strzelań artyleryjskich dowodzonych przez niego marynarzy-artylerzystów, został mianowany dowódcą baterii Laskowskiego, 31 Baterii Artylerii Nadbrzeżnej na Helu. W 1939 roku bateria stanowiła bardzo ważny element polskiej obrony wybrzeża.

Bateria brała udział w porannej bitwie artyleryjskiej 3 września 1939 roku z dwoma niszczycielami niemieckimi, wspierała oddziały Lądowej Obrony Wybrzeża. Stoczyła dwukrotny pojedynek artyleryjski z niemieckimi pancernikami szkolnymi „Schleswig-Holstein” i „Schlesien” (25 i 27 września), zakończony uzyskaniem na pierwszym z nich jednego trafienia i ranieniem kilku członków załogi. Dzięki dobremu maskowaniu, bateria nie poniosła większych szkód w trakcie kampanii, mimo nalotów lotnictwa i ostrzału pancerników.

W nocy z 1 na 2 października załoga baterii cyplowej rozpoczyna niszczenie swoich stanowisk, centrali artyleryjskiej, dalmierzy, przyrządów celowniczych. Dwa zamki dział zostały zniszczone, a dwa pozostałe wymontowane i zatopione w morzu. Spalono wszystkie szyfry, podobnie jak cześć akt i dokumentów.

W czasie okupacji Niemcy przywrócili działom baterii Laskowskiego sprawność, sprowadzili brakujące wyposażenie dział i amunicję. Bateria była w użyciu jako bateria Schlesien aż do kapitulacji półwyspu 9 maja 1945 r.

Po zakończeniu działań wojennych, bateria ponownie powróciła do polskiej służby. Działa były mocno wyeksploatowane. Podjęto próby odnowienia kontaktów ze szwedzką firmą Bofors, jednakże ze względów politycznych starania zakończyły się fiaskiem. Helskie działa zastąpiono radzieckimi armatami morskimi typu B-13 kalibru 130mm, wymagało to jednak modyfikacji działobitni. Od tego momentu bateria funkcjonowała jako 13 BAS (Bateria Artylerii Stałej) do 1974 roku kiedy zapadła decyzja o jej rozformowaniu. W roku 1977 zaprzestano konserwacji dział, a większość została w latach dziewięćdziesiątych zezłomowana lub przekazana do muzeów. Na stanowisku bojowym pozostawiono jedno działo B-13. Po opuszczeniu stanowisk baterii przez wojsko były one dewastowane przez wandali, złodziej i złomiarzy.

W maju 2008 roku staraniem Muzeum Obrony Wybrzeża odrestaurowano i oddano do zwiedzania stanowisko nr 4 bat. Laskowskiego wraz z zachowaną na nim powojenną armatą B-13 i galerią umieszczoną w podziemiach stanowiska. Przy wejściu do bunkra umieszczono tablicę pamiątkową poświęconą komandorowi Przybyszewskiemu, bohaterskiemu dowódcy Baterii Cyplowej podczas Obrony Wybrzeża we wrześniu 1939 roku.

P.S. Zachowały się dwie oryginalne armaty Boforsa. Jedna z armat znajduje się w Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni (wystawa plenerowa), a druga w Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie.

Tekst zawarty w materiale został zaczerpnięty ze stron opisujących losy helskiej baterii. Warto odwiedzić stronę Muzeum Obrony Wybrzeża oraz Helskiej Tawerny.





Działo z helskiej „baterii cyplowej” szwedzkiej firmy Bofors wz.35 kalibru 152,4 mm znajdujące się w Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni.

Skomentuj

Proszę zalogować się jedną z tych metod aby dodawać swoje komentarze:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s